Coalitie kan beter niet ontploffen

Verschenen in De Volkskrant van zaterdag 14 april, geschreven door Arnold Heertje. 

 

VOORTBESTAAN COALITIE


Het kabinet-Rutte voorkomt dat Nederland verpietert tot het niveau van een ontwikkelingsland.


Een belangwekkende vraag is of voor het reilen en zeilen van de Nederlandse economie een ontploffing van de gedoogcoalitie vruchtbaar is. Meestal gaat een bevestigend antwoord schuil achter politieke voorkeuren en motieven. In deze beschouwing is aan de orde of de stellingname kan worden gebaseerd op strikt economische overwegingen. Het bewijs van de stelling vergt dat de hoge maatschappelijke en financiële transactiekosten van verkiezingen en een tijdrovende kabinetsformatie geringer zijn dan de maatschappelijke en financiële opbrengsten van een dynamische economische ontwikkeling door het aantreden van nieuwe bewindslieden. In die gedachtegang staat tegenover stagnatie in het verloren jaar 2012 en de dramatische verzwakking van onze internationale positie, grootscheepse sociale en technische vernieuwing in de jaren 2013 en later. Deze creatieve destructie in onze samenleving wordt met een jaar uitgesteld, maar is daarna door toedoen van een kabinet-Rutte-Roemer indrukwekkend.

 

Voor het afronden van het bewijs dat vanwege de Nederlandse economie de gedoogconstructie moet worden opgegeven, is echter nodig dat uit de besprekingen op het Catshuis geen hervormende maatregelen voortvloeien. Dat doet zich voor indien het beperken van het financieringstekort doelstelling van het beleid is zonder oog voor de dehumaniserende gevolgen daarvan. Het kan echter ook anders lopen als efficiëntie het gevolg is van een ingrijpende hervorming van de samenleving door het treffen van maatregelen die in het teken staan van het humaniseren van ons economisch en maatschappelijk leven. Zelfs onbedoeld is dit oogmerk het resultaat van de aanpak waartoe de huidige bewindslieden door de druk der omstandigheden zijn genoopt.

 

Een voorbeeld is het uitbannen van de verder om zich heen grijpende frauduleuze en verspillende omgang met publieke middelen. Beschermd door een verstikkende bureaucratie zien managers in het onderwijs, de zorg en bij de corporaties elke dag kans substantiële geldstromen in eigen richting te dirigeren en misplaatste investeringen te doen in onroerend goed. Kantoren en woningen worden gebouwd die leegstaan. Gemeenten gaan kopje onder door een op onverantwoorde groei gebaseerde grondpolitiek. Valse cijfers en diploma's zijn schering en inslag in mbo en hbo en betreden sluipend het universitaire terrein. Het opheffen van de HBO- en de MBO Raad verbetert de kwaliteit van het onderwijs als tegelijk de instellingen onder curatele worden gesteld. Het beëindigen van het cowboygedrag van een groot aantal corporatiedirecteuren levert honderden miljoenen op en maakt de sociale woningbouw weer tot hoeksteen van het beleid als de sturing wordt verlegd naar de overheid.

 

Een tweede voorbeeld betreft de positie van de consument. De beschuldiging dat consumenten de crisis in stand te houden door hun bestedingen te matigen, is een uiting van gebrekkig economisch inzicht. Laat hen toch minder schulden maken en meer sparen. Het dalen van het consumentenvertrouwen is geen negatief doch een positief signaal met het oog op het verduurzamen van de Nederlandse economie door investeren en innoveren in duurzaamheid. Het renoveren van alle woningen is een zinvol project, beter dan slopen en het bouwen van leegstaande woningen.

 

Als het kabinet-Rutte begint met het kleine-stapjesbeleid inzake de AOW-leeftijd en de hypotheekrenteaftrek wordt de economie op weg geholpen. Versnelling ontstaat door in het voetspoor van het bevriezen van topinkomens en het stoppen met gouden handdrukken matiging te bereiken van de inkomensgroei in de publieke en private sector. Er ontstaat dynamiek in het economisch leven waardoor het UWV wordt ontmanteld en de reïntegratie van werkloze medemensen wordt bewerkstelligd door het humane model van Zoetermeer, waarin ondernemers, werknemers en de gemeente intensief samenwerken met als doel werk, in plaats van procedures.

 

Als het kabinet-Rutte in deze geest aan de knoppen draait, staat tegenover het vertrek van het leger oplichters in de semipublieke sector de opkomst van startende ondernemers in het mkb die ingrijpend vernieuwen door te breken met de eenzijdige nadruk op kwantitatieve, monetaire economische groei ten behoeve van een kwalitatief, hoogwaardige kennisintensieve en duurzame economische ontwikkeling. Niet omdat het kabinet-Rutte van nature zorgzaam omgaat met het behoud van natuur, milieu, leefbaarheid en cultuur maar omdat de dynamiek van een zich van binnenuit vernieuwende ondernemingsgewijze productie daartoe dwingt. Deze is immers gericht op het voorzien in behoeften, materiële en immateriële, van mensen van nu en straks en waar ook ter wereld.

 

Zo beschouwd is in economisch opzicht het intensieve debat over de bezuinigingen het voertuig voor investeren in het terugdringen van fraude en bureaucratie, maatschappelijke vernieuwing en het nadrukkelijk agenderen van fundamenteel onderzoek. Zonder aandacht voor fundamenteel onderzoek verpietert de Nederlandse economie tot het niveau van een ontwikkelingsland. Door de omstandigheden gedwongen wendt het kabinet-Rutte dit perspectief af.

 

Samenvattend is de kans groter dat de Nederlandse economie in het kader van een turbulent Europa gebaat is bij het voortzetten van de gedoogconstructie dan met het stranden daarvan. Politieke afwegingen zijn van een andere orde.

 

 

ARNOLD HEERTJE

 

is emeritus-hoogleraar economie.

Reactie toevoegen

Filtered HTML

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <strong> <em> <blockquote> <ul> <ol> <li> <img>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.