Superpaars kabinet is goed voor Europa

Samengaan dwingt VVD en SP diepgaande maatschappelijke tegenstellingen constructief te slechten

 

Als een historisch, maatschappelijk, politiek, monetair en financieel project dateert de Europese eenwording niet van vandaag of gisteren. Beleidsmakers en burgers zijn sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog betrokken in een onomkeerbare dynamiek, aangezwengeld door het oogmerk de betrekkingen tussen mensen in alle opzichten te verbeteren. Onderwerp van discussie is steeds geweest de uitvoering van deze humane doelstelling. In onze dagen is dit niet anders nu de crisis een verwoestende uitwerking heeft op de gevestigde orde. Mede daarom biedt het perspectief op grootscheepse en diepgaande economische en sociale vernieuwing, in het voetspoor van technische ontwikkeling en de positieve kanten van de globalisering.

 

De mening heeft postgevat dat de monetaire en financiële kanten van de Europese integratie die nu zoveel hoofdbrekens kosten, Europa hebben overvallen. Economen geven voedsel aan dit denkbeeld door de bewering dat het om onvoorziene gebeurtenissen gaat die daarom door de economische wetenschap niet zijn voorspeld en waar tegenover dit vakgebied met lege handen staat.

 

Niets is minder waar. Wie kennis neemt van de baanbrekende geschriften van Robert Mundell uit 1961, verschenen in vooraanstaande tijdschriften als de American Economic Review en Kyklos over optimale valutagebieden als sleutel voor een gewenste monetaire regionalisering van de wereldeconomie, weet beter. De noodzaak van flexibiliteit van arbeidsmarkten over de grenzen heen van het eurogebied is door hem toen nadrukkelijk aangetoond. In 1969 liep hij vooruit op de invoering van de euro door zijn plan voor een Europese valuta, de Europa.

 

Daarna heeft hij zijn oorspronkelijke denkbeelden verder verdiept. Hij deed dat door aandacht te geven aan monetaire expansie, ontwrichtende speculatieve valuta- en kapitaalbewegingen en de betekenis van de mobiliteit van de productiefactoren voor het opvangen van schokken door divergerende dynamiek, bijvoorbeeld tussen Duitsland en Spanje, in een valutagebied. Hoewel al deze inzichten ruimschoots voorhanden waren en in de economie door vooraanstaande economen grondig zijn besproken, is bij de invoering van de euro met de door Mundell gepresenteerde randvoorwaarden geen rekening gehouden, ondanks zijn adviserende rol bij de Europese Commissie in de jaren zeventig. Onder invloed van de politiek is een wangedrocht geschapen dat veeleer machtspolitieke overwegingen dan gezond economisch inzicht weerspiegelt. De economische wetenschap kan men hiervan bezwaarlijk een verwijt maken, hoogstens sommige ambtelijke beoefenaren die door een gebrek aan kennis of overtuigingskracht te zeer met beleids­makers hebben mee bewogen. Mundell kreeg in 1999 de Nobelprijs voor Economie.

 

Angela Merkel en Mark Rutte hebben een niet-optimale uitvoering van het Europese project geërfd van hun voorgangers. Het ontworpen mechanisme is om allerlei redenen ondeugdelijk, mede omdat gegeven de doelstelling de optimaliteit van de architectuur nooit principieel aan de orde is gesteld. De huidige generatie politici is bezig met het corrigeren van in het oog springende tekortkomingen.

 

Rutte straalt als historicus het realistische optimisme uit vast te houden aan de ingeslagen Europese weg. Het verwijt dat hij in Nederland anti-Europa en in Brussel pro-Europa is, miskent dat het aanvaarden van de Europese eenwording op lange termijn verenigbaar is met een kritische evaluatie van de uitvoering op korte termijn.

 

In ons land bestaat overeenstemming over het aanvaarden, koesteren en verdiepen van de Europese eenheid in verscheidenheid. Er leeft het besef dat Europa door informatietechnologie en het deelnemen aan wereldwijde uitwisseling van mensen, kennis, productieprocessen en producten bijdraagt aan een humane en duurzame samenleving. Het beslechten van tijdrovende meningsverschillen is de prijs die wordt betaald voor de gebrekkige constructie van de Europese integratie.

 

Als wordt onderkend dat in de bevolking sprake is van diepgaande meningsverschillen over de uitvoering, dat het de politieke plicht van Mark Rutte is deze voor het voetlicht te brengen, dan is van tegenstrijdigheid geen sprake.

 

Worden de peilingen bewaarheid dan halen SP en VVD ieder meer dan 30 zetels. Eén van beide krijgt de leiding bij de formatie. Dit kan leiden tot het uitsluiten van de ander en een coalitie, waarin een relatief grote partij samenwerkt met drie kleintjes. Vanwege transactiekosten van besluitvorming, samenhangend beleid en stabiliteit van het kabinet is dat geen aantrekkelijk perspectief.

 

Het ligt voor de hand te streven naar een combinatie, waarin het constructief-kritische deel van de bevolking zich herkent. Het samengaan van VVD en SP dient daarom serieus te worden beproefd, eventueel aangevuld met het CDA. Voordelen zijn het daadwerkelijk aanpakken van fraude, verspilling, wanbeheer en excessieve beloningen en wachtgelden in de samenleving, het werk maken van het vergroenen van de samenleving door het investeren van ondernemingen. Het onbevangen aanpakken van de bureaucratie in zorg, onderwijs en malafide corporaties. Een Europees georiënteerd financieel beleid dat sociale ontreddering vermijdt en de basis legt voor een kwalitatief hoogwaardige, duurzame economische ontwikkeling.

 

Het noopt beide partijen tot het creatief overbruggen van aanvankelijke meningsverschillen. Dit opent het venster op een vitale, inspirerende en optimistische economische en maatschappelijke ontwikkeling.

 

Arnold Heertje is econoom

 

Nobelprijswinnaar en econoom Robert Mundell formuleerde al nauwgezet de eisen voor de euro.

 

De politiek creëerde, gedreven door machtspolitiek, een euro die een wangedrocht werd

Reactie toevoegen

Filtered HTML

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <strong> <em> <blockquote> <ul> <ol> <li> <img>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.