Heertje: ondermaats examen economie tast het vak aan

Nederlanders worden wijs door schade en schande, niet door nadenken. Fraude, corruptie, verspilling, wanbeleid en verloedering laten het stadium van incidenten achter zich om vervolgens overweldigend toe te slaan. Eerst dan ontstaat er ruimte voor grootscheepse onvrede, maatschappelijke beweging en perspectief op vernieuwing. In het onderwijs van laag tot hoog is het niet anders.

 

Voor leerlingen van het voortgezet onderwijs is het eindexamen een finale proeve van bekwaamheid in een reeks vakken. Voor hun ouders is het een zenuwslopende periode, die meestal uitmondt in vreugde over het resultaat. Voor managers van grote scholengemeenschappen is het een productieproces, waarvan bovenal de financiële opbrengsten tellen. Voor docenten is het eindexamen een toets op de effectiviteit van hun inspanningen en de kwaliteit van hun onderwijs.

 

Bij havo en vwo is economie één van de eindexamenvakken. Al jaren is sprake van een geleidelijke daling van kwaliteit en niveau van de eindexamens economie. Kon het vak zich, volgens de eindexamens, vroeger meten met de exacte vakken en de klassieke en moderne talen, daarvan is al geruime tijd geen sprake meer. Het prestige van het vak als intellectuele en maatschappelijk relevante exercitie is daardoor in het voortgezet onderwijs aan erosie onderhevig. De kwaliteit van de eindexamens economie staat niet los van het economieonderwijs op de scholen. Het niveau daarvan wordt nadelig beïnvloed door het toenemend aantal onbevoegde leerkrachten, het ontbreken van vakinhoudelijke, universitaire lerarenopleidingen en het denkbeeld dat economie een allemansvak is, dat geen wetenschappelijke discipline vergt. Toch wordt zodoende niet volledig verklaard, waarom onderhuids kritiek op de eindexamens wordt geuit. De eindexamens kunnen immers een norm stellen, zodat het economieonderwijs bij havo en vwo een positieve impuls ontvangt en kwalitatief hoogwaardig onderricht op goede scholen wordt beloond.

 

 

Onlangs is het eindexamen economie vwo 2013 afgenomen. De discussie tussen docenten via sociale media en op bijeenkomsten  van  de vereniging van docenten economie, de VECON,  leert, dat dit jaar openlijk sprake is van een storm van kritiek op de opgaven en de normantwoorden van het examen. Op de website van de VECON is vermeld dat 85 % van de vwo docenten economie het eindexamen onvoldoende vindt. Er wordt geklaagd over oeverloze, inleidende teksten, die bol staan van vage formuleringen, waardoor van leerlingen veeleer het verklaren van teksten dan het tonen van economisch inzicht wordt verlangd. Ernstiger is dat meer dan de helft van de vragen door de wollige en onscherpe vraagstelling en hantering van begrippen, een waaier van uiteenlopende interpretaties toelaat. Bij één van de opgaven wordt een flard van een Keynesiaans model gepresenteerd, waardoor vragen over het integrale effect van stimuleringsbeleid door de overheid niet kunnen worden beantwoord. Het betrokken normantwoord is onjuist door onvolledigheid. Ook andere antwoorden zijn onjuist of niet uniek. De bezwaren komen erop neer dat door het College voor de Examens het vak economie wordt gepresenteerd als borrelpraat, zonder structuur, consistentie en precisie. Een belangrijk oogmerk van economie op vwo-niveau, het leren redeneren op basis van expliciet geformuleerde veronderstellingen en samenhangen, wordt op deze wijze gefrustreerd.

 

 

Het examen lijkt gemaakt door leken, die hebben verzuimd hun werk voor te leggen aan externe deskundigen. De leerlingen zijn de dupe, omdat zij lager scoren dan bij een goed examen. Het CvE kan overwegen alle leerlingen één of twee punten extra toe te kennen. Leerlingen die door het slechte examen economie worden afgewezen, doen een beroep op de rechter. Ouders starten wellicht een WOB-procedure teneinde te achterhalen wie inhoudelijk verantwoordelijk zijn voor het schriftelijk werk.

De bewindslieden Bussemaker en Dekker dienen voor verbetering van het examen te zorgen, nu in 2014 een nieuw programma van kracht is, dat nieuwe onderwerpen uit de economische theorie aanboort.

Ten behoeve van deze uiteenzetting heb ik geraadpleegd Drs. H. Douna van het Amsterdams Lyceum, Drs. P. Lammers van het Barlaeus Gymnasium en Dr. R. Schondorff, emeritus-hoogleraar economie.

 

Arnold Heertje.

Reactie toevoegen

Filtered HTML

  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Toegelaten HTML-tags: <strong> <em> <blockquote> <ul> <ol> <li> <img>
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.