Je brutoloon is het loon dat je met je werkgever hebt afgesproken. Je nettoloon is wat er na inhoudingen op je rekening komt. Het verschil bestaat vooral uit loonheffing (loonbelasting plus premies volksverzekeringen) en je eigen deel van de pensioenpremie, waarbij heffingskortingen de loonheffing weer verlagen. Wie snapt hoe die stappen werken, kan zijn loonstrook controleren en begrijpt waarom een loonsverhoging netto vaak kleiner uitvalt dan verwacht.
In het kort
- Loonheffing is een voorheffing: de werkgever houdt alvast inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen in en draagt die af aan de Belastingdienst.
- Heffingskortingen verlagen de loonheffing, maar je krijgt ze maar bij één werkgever tegelijk (loonheffingskorting).
- Pensioenpremie van de werknemer gaat van je brutoloon af vóórdat de belasting wordt berekend.
- Vakantiegeld is wettelijk minimaal 8 procent van je brutoloon en wordt belast tegen het bijzonder tarief.
- Wat jij bruto verdient, is niet wat je werkgever kwijt is: daarbovenop komen werkgeverslasten.
De loonstrook in vijf stappen
Elke loonstrook ziet er per werkgever of salarissoftware anders uit, maar de logica is altijd dezelfde. Je kunt hem lezen als een rekensom van boven naar beneden.
- Brutoloon: het afgesproken maandloon of uurloon maal het aantal gewerkte uren, eventueel met toeslagen voor onregelmatige uren of overwerk.
- Inhoudingen vóór belasting: vooral jouw deel van de pensioenpremie. Wat overblijft heet het fiscaal loon (of loon voor de loonheffing).
- Loonheffing berekenen: de werkgever kijkt in de loonbelastingtabellen van de Belastingdienst hoeveel er bij dit fiscaal loon moet worden ingehouden.
- Heffingskortingen verrekenen: als je de loonheffingskorting bij deze werkgever laat toepassen, verlaagt dat de ingehouden loonheffing. In de tabellen is dat al verwerkt.
- Nettoloon: brutoloon min pensioenpremie min loonheffing, eventueel gevolgd door inhoudingen na belasting (bijvoorbeeld een bijdrage aan een personeelsvereniging) of vergoedingen die er netto bijkomen (zoals een onbelaste reiskostenvergoeding).
Wat is loonheffing precies?
Loonheffing is geen aparte belasting, maar een verzamelnaam voor twee dingen die de werkgever in één bedrag inhoudt:
- Loonbelasting: een voorschot op de inkomstenbelasting in box 1. Hoe die belasting werkt, met schijven en tarieven, lees je in inkomstenbelasting uitgelegd.
- Premies volksverzekeringen: premies voor de AOW, de Algemene nabestaandenwet (Anw) en de Wet langdurige zorg (Wlz). Die worden alleen over het eerste deel van je inkomen geheven en zitten verwerkt in het tarief van de eerste schijf.
Op je loonstrook staat dit vaak als één regel: “loonheffing” of “LB/PH”. De Belastingdienst gebruikt het meervoud loonheffingen voor een breder pakket: naast loonbelasting en premies volksverzekeringen vallen daar ook de premies werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zorgverzekeringswet onder. Die laatste twee betaalt in de regel de werkgever, dus die zie je meestal niet als inhouding terug.
Goed om te weten: de loonheffing is een voorheffing. Na afloop van het jaar wordt in de aangifte inkomstenbelasting bekeken of er te veel of te weinig is ingehouden. Wie bijvoorbeeld twee banen tegelijk had, of een deel van het jaar niet werkte, krijgt dan geld terug of moet bijbetalen.
Heffingskortingen: korting op de belasting, niet op het inkomen
Heffingskortingen zijn bedragen die direct van de verschuldigde belasting en premies afgaan. De twee belangrijkste voor werknemers zijn de algemene heffingskorting (voor iedereen, aflopend bij een hoger inkomen) en de arbeidskorting (alleen voor wie werkt). Hoe ze werken en waarom ze met het inkomen meebewegen, lees je in heffingskortingen uitgelegd. De bedragen worden jaarlijks vastgesteld; zie belastingdienst.nl voor de bedragen van dit jaar.
Je werkgever verrekent deze kortingen alvast maandelijks als jij aangeeft dat hij de loonheffingskorting mag toepassen. Dat mag maar bij één werkgever of uitkeringsinstantie tegelijk. Doe je het bij twee, dan krijg je de korting maandelijks dubbel en volgt achteraf een flinke naheffing.
Rekenvoorbeeld: van bruto naar netto
De getallen hieronder zijn verzonnen en ronder dan in werkelijkheid. Ze laten alleen de volgorde van de stappen zien, niet de echte tarieven van dit jaar.
Stel: je brutoloon is 3.000 euro per maand. Je betaalt 5 procent pensioenpremie, en we doen alsof de loonheffing een vast tarief van 30 procent is, met 400 euro heffingskorting per maand.
Pensioenpremie: 5% van 3.000 = 150 euro.
Fiscaal loon: 3.000 – 150 = 2.850 euro.
Loonheffing vóór korting: 30% van 2.850 = 855 euro.
Loonheffing na korting: 855 – 400 = 455 euro.
Nettoloon: 3.000 – 150 – 455 = 2.395 euro.
Je ziet twee dingen. Ten eerste scheelt de pensioenpremie netto minder dan 150 euro, omdat je over dat bedrag geen belasting betaalt: zonder pensioeninhouding zou je 30 procent van 150 euro, oftewel 45 euro, meer belasting betalen. Ten tweede is de heffingskorting een vast bedrag dat de belasting verlaagt, ongeacht het tarief.
In het echte stelsel komen daar nog bij dat de tarieven per schijf verschillen en dat kortingen afnemen naarmate je meer verdient. Daardoor kan van een extra euro bruto soms een stuk minder dan je denkt netto overblijven. Dat effect heet marginale druk.
Vakantiegeld en het bijzonder tarief
Werknemers hebben wettelijk recht op vakantiegeld (officieel: vakantiebijslag) van minimaal 8 procent van het brutoloon. Het wordt meestal één keer per jaar uitbetaald, vaak in mei of juni, maar het kan ook maandelijks. In een cao of contract kan een hoger percentage staan. Voor hogere inkomens mag van het wettelijke minimum worden afgeweken; kijk bij twijfel in je cao of op rijksoverheid.nl.
Over vakantiegeld, een dertiende maand of een bonus houdt de werkgever loonheffing in volgens het bijzonder tarief (de tabel voor bijzondere beloningen). Dat percentage is gebaseerd op je jaarloon en valt vaak hoger uit dan je verwacht. Daardoor lijkt het alsof vakantiegeld “zwaarder belast” wordt. Dat klopt niet helemaal: de werkgever rekent zo dat de inhouding over het hele jaar ongeveer goed uitkomt. Wat er uiteindelijk over je totale jaarinkomen verschuldigd is, wordt in de aangifte inkomstenbelasting definitief vastgesteld.
Brutoloon 3.000 euro per maand, dus 36.000 euro per jaar. Vakantiegeld 8 procent: 0,08 × 36.000 = 2.880 euro bruto. Stel dat het bijzonder tarief voor jou 40 procent is: 0,40 × 2.880 = 1.152 euro inhouding. Netto vakantiegeld: 2.880 – 1.152 = 1.728 euro.
Wat kost jij je werkgever? Werkgeverslasten
Je brutoloon is niet hetzelfde als wat je werkgever aan je uitgeeft. Bovenop het brutoloon betaalt de werkgever zelf nog:
| Post | Wat het is | Zie je het op je loonstrook? |
|---|---|---|
| Premies werknemersverzekeringen | Onder meer WW (werkloosheid) en WIA (arbeidsongeschiktheid). De WW-premie is lager voor vaste contracten dan voor flexibele. | Soms als informatieregel, niet als inhouding |
| Werkgeversheffing Zvw | Inkomensafhankelijke bijdrage voor de zorgverzekering | Soms als informatieregel |
| Werkgeversdeel pensioenpremie | Meestal het grootste deel van de totale pensioenpremie | Vaak vermeld |
| Vakantiegeld en vakantiedagen | Doorbetaling bij vakantie en de jaarlijkse bijslag | Opbouw staat vaak vermeld |
| Overige kosten | Verzuim, opleiding, werkplek, reiskosten | Nee, of alleen vergoedingen |
Het totaal heet de loonkosten. Economen spreken van de wig: het verschil tussen wat een werkgever kwijt is en wat de werknemer netto overhoudt. Een grote wig maakt arbeid duur voor bedrijven en een extra uur werken minder lonend voor werknemers. Daarom speelt die wig een rol in discussies over belastinghervorming, over de loonruimte en over het minimumloon.
Veelgemaakte denkfouten
- “Door de loonsverhoging kom ik in een hogere schijf en houd ik netto minder over.” Nee. Het hogere tarief geldt alleen voor het deel van je inkomen boven de grens, niet voor je hele inkomen. Wel kunnen afbouwende kortingen en toeslagen ervoor zorgen dat er van de verhoging weinig overblijft.
- “Pensioenpremie is weggegooid geld.” Het is uitgesteld loon: je bouwt er een pensioen mee op. Bovendien betaal je er nu geen belasting over; dat gebeurt later, als het pensioen wordt uitgekeerd. Meer hierover in het nieuwe pensioenstelsel.
- “Mijn zorgpremie zit in de loonheffing.” De nominale premie die je aan je zorgverzekeraar betaalt, staat los van je loonstrook. Alleen de inkomensafhankelijke bijdrage loopt via de werkgever.
Voor scholieren: in opgaven over inkomen moet je vaak onderscheid maken tussen brutoloon, fiscaal loon en nettoloon, en tussen loonkosten (werkgever) en nettoloon (werknemer). Schrijf de stappen onder elkaar en zet de heffingskorting pas ná het berekenen van de belasting. Een veelgemaakte fout is de korting van het inkomen aftrekken in plaats van van de belasting.
Wat betekent dit voor jou?
Controleer bij een nieuwe baan of de loonheffingskorting bij de juiste werkgever wordt toegepast. Vergelijk bij een loonsverhoging of nieuwe baan altijd netto met netto, en houd er rekening mee dat het vakantiegeld netto lager uitvalt dan 8 procent van je bruto jaarloon. Wil je weten of je loonsverhoging de inflatie bijhoudt, gebruik dan de rekenhulp loonsverhoging versus inflatie. Voor de exacte tarieven en tabellen van dit jaar kun je terecht op belastingdienst.nl.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen loonheffing en inkomstenbelasting?
Loonheffing is de inhouding die je werkgever elke maand doet: een voorschot op de inkomstenbelasting plus de premies volksverzekeringen. De inkomstenbelasting is de definitieve belasting over je hele jaarinkomen, die in de aangifte wordt vastgesteld en met de ingehouden loonheffing wordt verrekend.
Waarom is mijn netto vakantiegeld zo laag?
Over vakantiegeld wordt loonheffing ingehouden volgens het bijzonder tarief, dat vaak hoger is dan het percentage dat maandelijks op je loon wordt ingehouden. In de aangifte wordt bekeken of over het hele jaar het juiste bedrag is betaald.
Mag ik de loonheffingskorting bij twee werkgevers laten toepassen?
Nee. De loonheffingskorting mag maar bij één werkgever of uitkeringsinstantie tegelijk worden toegepast. Gebeurt het toch bij twee, dan moet je na afloop van het jaar waarschijnlijk een flink bedrag bijbetalen.
Wat is het verschil tussen brutoloon en loonkosten?
Brutoloon is het loon dat jij met je werkgever afspreekt. Loonkosten zijn alle kosten die de werkgever voor jou maakt: brutoloon plus werkgeverspremies, het werkgeversdeel van de pensioenpremie, vakantiegeld en andere kosten.
Bronnen en meer informatie: Belastingdienst, Rijksoverheid, Nibud.
